Μια από τις σημαντικές στιγμές της Επανάστασης του 1821 ήταν ή απελευθέρωση
της Τριπολιτσάς/Τρίπολης γνωστή και ως Άλωση της Τριπολιτσάς στις 23 Σεπτεμβρίου
1821.


Η Τρίπολη/Τριπολιτσά ιδρύθηκε περίπου το 14ο αιώνα στην
θέση των αρχαίων οικισμών της Μαντινείας, της Τεγέας και των Αμυκλών . Την
εποχή της Τουρκοκρατίας και ιδιαίτερα κατά τις παραμονές της Επαναστάσεως του
1821 ήταν διοικητικό, οικονομικό και στρατιωτικό κέντρο της Πελοποννήσου. Λόγω
της θέση της, η πόλη ήταν υψηλής στρατηγικής αξίας καθώς έλεγχε της οδούς προς τις
άλλες πόλεις της Πελοποννήσου.


Η πολιορκία και άλωση της Τριπολιτσάς είχε προταθεί από τον Θεόδωρο
Κολοκοτρώνη από τις πρώτες ημέρες του Αγώνα.


Η πρόταση του Κολοκοτρώνη δεν έγινε αρχικά δεκτή καθώς δεν υπήρχε
οργανωμένη στρατιωτική δύναμη που θα μπορούσε να φέρει σε πέρας ένα τέτοιας
έκτασης εγχείρημα. Ωστόσο ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης χάρης στην επιμονή του
κατάφερε να αλλάξει την άποψη των υπολοίπων ηγετών του Αγώνα με αποτέλεσμα στα
μέσα του Απριλίου να αποφασιστεί η πολιορκία και κατάληψη της πόλης. Επικεφαλής
της όλης επιχείρησης ορίστηκε ως Αρχιστράτηγος ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης ενώ ο
στρατηγικός νους της ε ήταν ο Κολοκοτρώνης ο οποίος και κατέστρωσε το όλο
σχέδιο της επιχείρησης.


Βάσει του σχεδίου του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη αρχικά  πραγματοποιήθηκε αποκλεισμός της Τριπολιτσάς
ώστε να αποφευχθεί κάθε δυνατότητα επικοινωνίας και ανεφοδιασμού της πόλης. Μέχρι
τις αρχές του Μαΐου του 1821 οι δυνάμεις των Ελλήνων είχαν κατορθώσει να
δημιουργήσει έναν κύκλο πέριξ της πόλης (περιοχές Πάπαρι, Βλαχοκερασιά,
Διάσελο, Αλωνίσταινα και Βέρβενα.).


Την περίοδο εκείνη σύμφωνα με πληροφορίες, ο προερχόμενος από τα
Ιωάννινα με δύναμη 3.500 χιλιάδων ανδρών   Μουσταφάμπεης
πέτυχε να διασπάσει τον κλοιό πολιορκίας και να εισέλθει στην Τριπολιτσά . Η
φάση αυτή αποτελεί την πλέον κρίσιμη της όλης επιχείρησης καθώς οι τουρκικές
δυνάμεις, ενισχυμένες, επιτέθηκαν εναντίον των δυνάμεων του Κολοκοτρώνη και των
άλλων αρχηγών με στόχο την λύση της πολιορκίας. Οι νίκες των Ελλήνων στο
Βαλτέτσι (12-05-1821) και στα Δολιανά (18-05-1821) αντέστρεψαν την κατάσταση
και ισχυροποίησαν την θέση των Ελλήνων πέριξ της Τριπολιτσάς.


Μετά τις νίκες σε Βαλτέτσι και Δολιανά οι Ελληνικές δυνάμεις που
αριθμούσαν πλέον 10.000 άνδρες ενέτειναν την πολιορκία της πόλης φέρνοντας τους
τουρκικές δυνάμεις σε δύσκολη θέση. Την στιγμή εκείνη μετά από πρόταση του
Κολοκοτρώνη κατασκευάστηκε περιμετρικά της πόλης τάφρος με στόχο να καταστεί η
κατάστασης των τουρκικών δυνάμεων ακόμα πιο δυσχερής.


Στις 18 Αυγούστου 1821 ο Μουσταφάμπεης επικεφαλής πλέον των τουρκικών
δυνάμεων κάνει μια τελευταία απόπειρα διάσπασης της πολιορκίας η οποία καταλήγει
σε αποτυχία με πολύ μεγάλες απώλειες για τις τουρκικές δυνάμεις.


Μετά την αποτυχία του Μουσταφάμπεη οι τούρκοι επικεφαλής της πόλης
αρχίζουν να συζητούν τους όρους παράδοσής της


Στις 23 Σεπτεμβρίου 1821 ημέρα
Παρασκευή ο στρατιώτης Δούνιας Μανώλης  μαζί
με δυο συντρόφους του αναρριχήθηκε στα τείχη της πόλης και εκμεταλλευόμενος την
φιλία του με τον φύλακα του προμαχώνα εισήλθε στην πόλη της Τριπολιτσάς. Ο
Δούνιας και οι σύντροφοί του αφού εξουδετέρωσαν τον φύλακα του προμαχώνα
άνοιξαν την πύλη του Μυστρά και οι Ελληνικές δυνάμεις εισήλθαν στην πόλη. Η
άλωση της ή καλύτερα η απελευθέρωση της πόλη είναι γεγονός.


Η Άλωση της Τριπολιτσάς αποτέλεσε μια από της σημαντικότερες στιγμές
του Αγώνα καθώς εδραίωσε την Επανάσταση του 1821 στην Πελοπόννησο δίνοντας
σημαντικά πλεονεκτήματα στους επαναστατημένους Έλληνες για την μετέπειτα
εξέλιξη του Αγώνα.


Η Άλωση της Τριπολιτσάς αποτελεί
την στιγμή του ανάδειξης του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη ως στρατιωτικού ηγέτη